تبلیغات
جغرافیا علم ،برنامه ریزی، زندگی و توسعه - نقش منطقه ازاد در توسعه
جغرافیا علم ،برنامه ریزی، زندگی و توسعه
چابهار نگین شرق ایران
گروه طراحی قالب من گروه طراحی قالب من گروه طراحی قالب من گروه طراحی قالب من گروه طراحی قالب من
درباره وبلاگ


زندگی اطلس جغرافی ماست
که در آن نقشه استان محبت پیداست
جلگه جهد و نمکزار حسد پیدا نیست
کوه چهل چشمه عشق ارتفاعش بسیار
و فلات ایمان حول این کوه چه وسعت دارد!


نام ونام خانوادگی عبدالصمد پناد
تحصیلات:دانشجوی کارشناسی ارشد جغرافیا وبرنامه ریزی روستایی دانشگاه خوارزمی تهران
با عرض سلام وخسته نباشید خدمت همه کسانی که از این وبلاگ دیدن می کنند وبه علاقه مندان علم جغرافیااین وبلاگ جهت گسترش ومعرفی علم جغرافیا وتبادل نظربین علاقه مندان ایجاد شده است مارا با نظرات سازنده خود در غنای مطالب وبلاگ یاری نمایید
ایمییل:samadpanad@yahoo.com

مدیر وبلاگ : عبدالصمد پناد
نویسندگان
نظرسنجی
منطقه ازاد چابهارچه تاثیری در زندگی شما داشته است(نمونه موردی مردم دشتیاری)








استان سیستان و بلوچستان براى دستیابى به توسعۀ اقتصادى با

برخى کمبودها، محدودیت ها، و همچنین مقدورات خاص خود در سطح اقتصاد ملى رو در رو است که معمولاً

مانعى در تحقق کامل اهداف توسعه ا ى مى باشند. منطقه آزاد چابهار، به لحاظ داشتن شرایط و ویژگى هاى

خاص، در صورت برنامه ریزى و جهت گیرى صحیح، با تقلیل نسبى کمبودها در مقایسه با سرزمین اصلى و

بالفعل کردن امکانات و پتانسیل هاى موجود آن ، قادراست نقش عمده ا ى را در رشد و شکوفایى اقتصاد و

تحقق اهداف میان مدت و بلندمدت توسعه ای استان ایفا نمایند. نقش منطقه آزاد چابهار گرچه نمی توان آن

را به عنوان تنها عامل برای توسعه سیستان و بلوچستان تلقی کرد ولی میتوان آن را به عنوان رفع موانع ضد

توسعه ای به کارگرفت.

منبع: زیاری کرامت الله  مجموعه مقالات چهارمین کنگره چغرافیدانان جهان اسلام

-

وضعیت برخی شاخصهای توسعه در منطقه آزاد چابهار

(ICIWG مجموعه مقالات چهارمین کنگره بین المللی جغرافیدانان جهان اسلام ( 2010

١٠

توسعه مقوله ای چند بعدی است و تغییراتی در همه ساختار های جامعه را می طلبد . بنابراین تعاریفی

که از توسعه ارائه شده است با توجه به برداشت ها و دیدگاه های افراد، متنوع و مختلف می باشد . برای اندازه

گیری توسعه شاخص های فراوانی معرفی شده است که تمامی این شاخص ها معرف میزان توسعه یافتگی هستند

. اگر توسعه به عنوان یک هدف مد نظر قرار گیرد و ماحصل آن ارضاء نیازهای اساسی انسان اعم از مادی و

معنوی باشد ، می توان شاخص های زیادی ارائه نمود . با توجه به مطالب فوق الذکر ملاك ها و شاخص هایی را

که می توان برای سنجش درجه توسعه یافتگی مورد استفاده قرار داد ، تعداد قابل توجهی است ( گای

.( 1374 ،ص 18 ،

1-5 موقعیت ویژه

موقعیت جغرافیایی مناسب چابهار به جهت قرار گرفتن در کنار آب راه های بین المللی بعنوان مهمترین

بندر ایرانی خارج از خلیج فارس با دسترسی به راههای زمینی . در جدول 4فاصله بندر چابهار با مهمترین بنادر

جهانی آمده است.

جدول 4- فاصله بندر چابهار با بنادر معروف جهان (واحد به مایل)

- نزدیکترین مسیر به کشورهای افغانستان و آسیای میانه برای ترانزیت کالا .

- دسترسی به امکانات حمل و نقل هوایی از طریق فرودگاه چابهار با پذیرش هواپیماهای پهن پیکر و امکانات

پرواز شبانه روزی و تأمین سوخت مورد نیاز .

- قابلیت پهلوگیری کشتی های بزرگ تا ظرفیت 100 هزار تن در اسکله های موجود.

- وجود آب ، برق ، ارتباطات و سوخت ارزان قیمت.

- پایین بودن دستمزدها و امکان تأمین نیروی انسانی از منطقه .

- پایین بودن تمامی تعرفه ها در مقایسه با مناطق آزاد مشابه و دسترسی به سرد خانه 5000 تنی و انبارهای

بزرگ مسقف، مزایای فوق الذکر می تواند توجه سرمایه گذاران داخلی و خارجی را به خود جذب نموده، و زمینه

را برای رها یافتن سیستان و بلوچستان از محرومیت فراهم کند.

نام بندر کشور فاصله نام بندر کشور فاصله

7 لندن انگلستان 5686 1 کراچی پاکستان 331

8 سنگاپور سنگاپور 3076 2 بمبئی هند 768

9 هنگ کنگ هنگ کنگ 4531 3 کلمبو سریلانکا 1530

10 یوکوهاما ژاپن 5971 4 سیدنی استرالیا 6655

11 کیپ تاون آفریقای جنوبی 4400 5 شانگهای چین 5268

12 هامبورگ آلمان 6001 6 پوسان کره جنوبی 5579

(ICIWG مجموعه مقالات چهارمین کنگره بین المللی جغرافیدانان جهان اسلام ( 2010

١١

-2-5 واحد های تولیدی

در حال حاضر 25 واحد صنعتی در منطقه آزاد چابهار در زمینه تولید محصولاتی نظیر کلیدهای

مینیاتور،چای،سندبلاست،بلورجات،موتور جاروبرقی ،تصفیه روغن موتور ،کنسروماهی،دئودورانت،قطعات یدکی

خودرو،پوشاك ، آنزیم خوراکی دام و طیور ،لامپهای کم مصرف ،لوازم خانگی نظیر اجاق گاز،هود آشپزخانه و قند

و... با سرمایه گذاری ایرانی و مشترك با خارجیان فعال میباشند و به زودی نیز واحدهای دیگری که در مرحله راه

اندازی هستند و محصولانی نظیر،آرد، ستنی،کنتور برق،روغن روان کارهای صنعتی ،پروفین آلومینیوم ،مس و..را

روانه بازارهای داخلی و خارجی خواهند کرد. در حال حاضر در منطقه آزاد چابهار از کشور های

انگلیس،ایتالیا،اتریش،آلمان عمان ،ترکیه چین،لبنان ،مقدونیه،کویت ،مالزی،افغانستان،سنگاپور،امارات متحده

عربی ،مکزیک،در زمینه های ساخت و سازو پیمانکاری ،صادرات و واردات تواید و مونتاژ خدمات بازاریابی و

مشاوره ای و عمل آوری و بسته بندی ماهیی،میگو سرمایه گذاری شده است اتاق بازرگانی صنایع به همت جمع

گستر ده ای از بازرگانان و تولیدکنندگان فعال در منطقه و با حمایت مستقیم سازمان منطقه آزاد چابهار به ثبت

رسیده و فعالیت خود را آغاز نموده است.

-5-3 شرکتهای به ثبت رسیده

تا پایان سال 82 تعداد 1330 شرکت در منطقه به ثبت رسیده که ارزش سرمایه به ثبت رسیده آنها بالغ

بر 324 میلیارد ریال میگردد. از واحد مزبوز تعداد 53 شرکت دارای شرکاء خارجی از کشورهای ایتالیا،عمان،

سنگاپور، مجارستان، اتریش، امارت متحده عربی، چین و... بوده اند. در جدول شماره 4نام برخی از شرکتهای

تولیدی چابهار آمده است.

جدول شماره 4: معرفی برخی از شرکتهای موجود در منطقه آزاد چابهار

ردیف نام شرکت تولید /خدمات ردیف نام شرکت تولید /خدمات

1 شرکت اف اند جی فیوز مینیاتوری و کنتاکت

کمکی

21 شرکت دلتا تیس

نوین

فراوری و بسته بندی عدس

- قند

2 شرکت کنچار سکسیونر گازی و هوایی 22 شرکت بلوچ فوم تولید بلوك سقفی فوم

3 شرکت قند دانیال تولید قند حبه و کله 23 شرکت بیستون موتور ب از سازی موتور دیزل - طبق

عقب

4 شرکت پرهام تولید قند کله 24 شرکت نیکو سیستم ب از سازی دستگاه فتوکپی

5 شرکت قند سعادت تولید قند کله و حبه 25 شرکت بهار توس باز سازی دستگاه فتوکپی

6 شرکت پارس کویر

زرین

تولید قند کله 26 شرکت شکیل نگار باز سازی دستگاه فتوکپی

(ICIWG مجموعه مقالات چهارمین کنگره بین المللی جغرافیدانان جهان اسلام ( 2010

١٢

7 شرکت قند نیکو تولید قند حبه و کبریتی 27 شرکت کپی پرداز باز سازی دستگاه توکپی

8 شرکت قند صابر تولید قند کله 28 شرکت مهرایران باز سازی دستگاه فتوکپی

9 شرکت قند فرداد تولید قند کله 29 شرکت آرتاویل باز سازی دستگاه فتوکپی

10 شرکت شیدا

تجارت

تولید قند کله 30 شرکت صدراامید لایروب

11 شرکت مرکوری تولید قند کله و حبه 31 شرکت ستاره کالدان تولید متاکریلات متیل

12 شرکت اطلس شهد تولید قند کله و کبریتی 32 شرکت نگین رنگ

وبوی

تولید انواع اسپری

13 شرکت آیسنیگ

شوگر

تولید پودر شکر قنادی 33 شرکت شیمیایی

اروند

تولید روغن موتور

14 شرکت تعاونی

سیناگل 1616

چابهار

تولید قند کله و کبریتی 34 شرکت پلاستیک لیان تولید پلاستیک رول

15 شرکت وش طام فراوری و بسته بندی

ادویه

35 شرکت ایران دوچرخ ت ولید ومونتاژ موتور سیکلت -

cc125

16 شرکت چای

دانشجو

بسته بندی چای 36 شرکت دوخت مکران تولید دکوراسیون پارچه ای

17 شرکت الماس

شرق

بسته بندی چای 37 شرکت خوشه آزاد آرد سازی

18 شرکت چای

جهانگرد

بسته بندی چای 38 شرکت سیکامارین

ایمپکس

باز پروری کوسه و گربه

ماهی

19 شرکت چای طلا بسته بندی چای 39 شرکت تک سوار مهر تولید و مونتاژ مو تور سیکلت

cc250 -

20 شرکت شهد جنوب خرما ،آناناس ، هویج ، انبه،

پرتقال، سبزی خشک

-4-5 حجم سرمایه گذاری های خارجی و داخلی انجام شده در چابهار در قیاس با کیش و قشم

سرمایه گذاران پیش از سرمایه گذارى در یک منطقه، همواره به بررسى موقعیت و تطبیق آن منطقۀ

خاص با فعالیت هاى خود مى پردازند. آنچه در همۀ سرمایه گذارى هاى اعم از خارجى و داخلی از سوى

سرمایه گذاران مورد توجه قرار دارد و به عنوان پیش شرط هاى اصلى و اولیۀ ورود سرمایه گذار به منطقه ا

ى خاص مطرح مى شود .از این قرارند: تسهیلات قانونى، دارایى ها، زیرساخت ها، هزینه هاى اجرایى و مؤلفه

هاى اقتصادى و سیاسى است( ھنرور صدیقیان، 1387 ، ص 7). هرچه منطقۀ آزاد در جذب سرمایه داخلی و

خارجی موفق تر عمل کند، متناسب با آن به تولیدات متنوع ترى دست. در واقع میزان جذب سرمایه ، از

مهمترین معیارهاى موفقیت منطقۀ آزاد و یا ویژه به شمار مى آید. در جداول شماره 3و 4میزان سرمایه گذاری

خارجی و داخلی در منطقه آزاد چابهار آمده است

(ICIWG مجموعه مقالات چهارمین کنگره بین المللی جغرافیدانان جهان اسلام ( 2010

١٣

1372 ( میلیون - جدول 3- میزان جذب سرمایه گذارى خارجى در مناطق آزاد کشور طى سال هاى 1383

دلار)

سال

مناطق آزاد

1383 1382

ارقام فوق بیانگر این است که چابهار در قیاس با دو منطقه آزاد دیگر(قشم و کیش) از مقدار کمتری از

11 درصد از سرمایه گذاری خارجی را به خود اختصاص / سرمایه گذاری خارجی بهره مند شده است، یعنی تنها 7

داده است.

-5-5 ابزارهای تشویقی به منظور جلب سرمایه های خارجی در چابهار

کشورهای ایجاد کننده مناطق آزاد برای نیل به هدف تعیین شده مناطق آزاد و موافقت آنها با بکارگیری

ابزارهای مختلف تشویقی که این مزایا در موارد زیر قابل خلاصه و جمع بندی است.

1.واگذاری واجاره زمین به بهای نازل

2. اعطای انواع بخشودگی و امتیازات مالی؛

3. حذف حقوق وعوارض گمرکی ورفع موانع تعرفه ای و غیر تعرفه ای؛

(Emilion Milan, 1997, p. 4. .سپردن تضمین های لازم برابر برگشت اصل و سود سرمایه خارجی(. 5

)1372- جدول 3: میزان جذب سرمایه گذارى داخلی جذب شده در مناطق آزاد کشور طى سال هاى 1383

میلیون دلار)

1383 1382

1383 1382 1381 1380 1379 1378 1377 1376 1375 1374 1373 سال 1372

منطقه آزاد

300 302 315 218 115 120 118 130 29/ کیش - - - 3

100 217 143 160 125 142 100 61/7 43/75 2/6 0/ قشم - 33

53/5 2 2 0/3 1 چابهار - - - - - - 1

453/5 520/2 520/2 378/ 241 263 218 192 73 2/6 جمع 0,33

1383 1382 1381 1380 1379 1378 1377 1376 1375 1374 1373 سال 1372

منطقه آزاد

8296 7649 3398 2553 312 253 172 335 305 116 26 4/ کیش 31

707 649 600 585 478/75 330/6 27/6 183/6 57 83/2 109 116/ قشم 5

838 109 4 5 10/7 114 134 57/97 68/7 5/ چابهار - - 1

8904 8407 4002 3143 801 698 583 595 431 204 135/6 جمع 120

(ICIWG مجموعه مقالات چهارمین کنگره بین المللی جغرافیدانان جهان اسلام ( 2010

١٤

منبع: صلاحی، 1388 ، ص 50

بررسی سرمایه گذاریهای داخلی در چابهار نشان دهنده این است به رغم کم بودن سرمایه گذاری داخلی

9درصد افزایش یافته است. / 2درصد به 4 / صورت گرفته، اما این رقم در سال 1383 در قیاس با سال 1373 از 5

-6 فراهم ساختن زیرساختهای گردشگری الکترونیک در منطقه آزاد چابهار جهت توسعه استان

سیستان و بلوچستان

دنیای امروز به شکل گریزناپذیری تبدیل به دهکده ای جهانی با ارتباط گسترده و عمیق شده است.

اطلاعات وفناوری استفاده از آن امروزه به عنوان یکی از کلیدهای اصلی در توسعه کشورها مخصوصا کشورهای

جهان سوم مطرح گردیده است. از سوی دیگر توریسم نیز به فراخور گذشت زمان امروزه به عنوان صنعتی درآمدزا

و نجات دهنده برای کشورهای مختلف در آمده است.به شکلی که درآمدهای حاصل از آن در برخی کشورهای

توسعه یافته چندین برابر درآمدهای سرشار نفتی کشورهای در حال توسعه است. لزوم توجه به توریسم و

استفاده از فناوری های نوین در جهت گسترش آن و استفاده کردن از مزایای بیشمار اقتصادی آن برای کشورها

تحقیق و تتبع پیرامون رابطه بین گسترش فناوری اطلاعات و ارتباطات و توسعه توریسم را ضروری ساخته است.

منطقه چابهار جزء معدود مناطق کشور است که مملو از جاذبه های بی نظیر و کم نظیر طبیعی و تاریخی است.

چابهار قابلیت تبدیل شدن به قطب طبیعت گردی کشور را داشته و از این حیث از بسیاری از مقاصد گردشگری

کشور برتر است . وجود جاذبه های طبیعی در این نقطه از کشور ، مرهون شرایط اقلیمی ، موقعیت خاص مکانی

و جغرافیای تاریخی در ادغام با تحولات زمین ساختی و سایر متغیرهاست . در این منطقه می توان پدیده های

متعدد ژئوتوریستی همچون فروسایی یا ساییدگی ، دگرشیبی یا ناجوری ، فرسایش تفاصلی ، هم شیبی ،

خوردگی ، رخنمون یا برون زد و غیره را مشاهده کرد . جمیع این پدیده ها ، خود می توانند به صورت منفرد ،

جاذبه های زیبایی محسوب شده و حجم انبوهی از اکوتوریست ها را به این منطقه سوق دهند .در خصوص جاذبه

های تاریخی نیز می توان گفت ، یکی از مراکز مهم باستان شناسی کشور نیمه فلات شرقی است . این منطقه

شامل استان های خراسان ، کرمان و سیستان و بلوچستان است. برای نیل به گردشگری مجازی در منطقه آزاد

چابهار ، بایدا ماکنی برای رزرواسیون مراکز اقامتی ، گردشگری و تفریحی مانند هتل ها ، موزه ها و امثالهم

دراختیار گردشگر داخلی یا خارجی قرار داد. یا تمامی مراکز اقامتی ، موزه ها ، مراکز تفریحی خمیر را به یک

سایت اینترنتی مستقل چند زبانه مالتی مدیا ، مجهز نمود. این رفتار سازمانی را باید طرح جامع آی تی سازمان

ایرانگردی برای کمک به گسترش گردگشری مجازی در منطقه آزاد چابهار ، تدوین و پیاده کند. وقتی بتوان از

طریق سایت فلان مرکز تفریحی ، به رزرو بلیط ان در زمانی خاص اقدام کرد و سپس بتوان ، با مشاهده اطلاعات

یک هتل و اتاق های ان در سایت هتل ، برای مدتی مشخص ، با پرداخت اعتبار ، رزرو را انجام داد و صورت

حاسب رسمی دریافت کرد ، آن وقت است که سیل شتابان گردشگر خارجی به کشور و به تبع آن استان سیستان

e-) و بلوچستان را شاهد خواهیم بود. البته در این اثنا ، نباید به وجود زیر ساخت های تجارت الکترونیک

برای سهیل روند پرداخت اعتباری هزینه ها و هم چنین ، پلیس مجازی برای امنیت تبادل (commerce

اطلاعات در گردشگری مجازی ، غافل بود. احساس امنیت و وجود زیر ساخت های مناسب ، فرصت ایده آلی برای

(ICIWG مجموعه مقالات چهارمین کنگره بین المللی جغرافیدانان جهان اسلام ( 2010

١٥

کسانی است که می خواهند بدون حضور در ایران ، زمینه های حضور در کشور ما را از طریق کشور خود و از

کانال وب ، هموار کنند. توسعه صنعت گردشگری مجازی در چابهار ، می تواند سرمایه های عظیم استان سیستان

و بلوچستان را از حالت بالقوه به بالفعل تبدیل کند. با رشد این صنعت در بندر چابهار می توان در نیروی کار ،

اید ههای مناسب و ساختارهای اقتصادی استان ، همسو با پیشرفت های جهانی در عرصه گردشگری،تحرك ایجاد

کرد.

-7 چالشهای پیش رو مناطق آزاد ایران با تأکید بر منطقه آزاد چابهار

جمهورى اسلامى ایران، با داشتن بیش از 3 هزار کیلومتر ساحل در خلیج فارس و بنادر متعدد و

همچنین داشتن سواحلی در دریاى مازندران، همچون پلى میان کشورهاى اطراف دریاى خزر و آب هاى آزاد

جهان قرار گرفته و ارزانترین راه ترانزیتى بین کشورهاى آسیاى مرکزى و دریاهاى آزاد جهان است.

مناطق آزاد کشور که فعالیت خود را در سال هاى اولیۀ برنامۀ دوم توسعۀ کشور ( 1368 )آغاز کردند،

می تو انستند نقش بسیار تأثیرگذارى در ایجاد تعامل مثبت و پایدار اقتصادى ایران و جهان به عهده بگیرند و

به مراکزى براى جذب گستردةسرمایه گذارى خارجى و انتقال فناورى به کشور بدل شوند، ولى در عمل از

دستیابى به چنین موقعیتى بازمانده اند. نبود تعریفى روشن از نقش مناطق آزاد در تعاملات اقتصادى و توسعه

ا ى کشور در برنامه هاى توسعۀ سوم و چهارم قابلت تأمل است، به جرأت می توان ادعا کرد، طى کردن

مسیر توسعۀ اقتصادى و رهایى از اقتصاد تک محصولى در شرایط امروزى کشورمان بدون تعریف سهم قابلیت

مناطق آزاد در شاخص هاى تجارت و تولید ناخالص داخلى کشور اگر ممکن نباشد، به نحوی محسوس مشکل و

مبهم است. در این مدت مناطق آزاد همچنان گرفتار مشکلات و موانعی بوده ا ند که از آغاز شکل گیری آنها

وجود داشته است. وجود مشکلات ریشه ا ى در مناطق آزاد سبب بروز کمبودهایى در آنها شده که از آن

جمله است: نبود توازن در ساختارهای اجتماعی و فرهنگی و وجود دوگانگی ناشی از محرومیت، کافى نبودن

درآمدهای سازمان منطقه برای احداث زیرساخت ها، ناهماهنگی دستگاه های اجرایی، کمبود نیروی کار

صنعتی وتجاری متخصص و متصل نبودن به سرزمین اصلی به علت تأخیر دراحداث پل خلیج فارس در منطقۀ

آزاد قشم، محدود بودن فعالیت نهادهای مالی و کندی در فعالیت نهادهای مالی و پولى خارجی، نبود

زیرساخت های ارتباطی و مخابراتی، رقابت شدید با مناطق دیگر در کشورهای همجوار در منطقۀ آزاد کیش،

محرومیت شدید منطقه و هجوم جمعیت مهاجر، دوری از منابع انرژی درحال تولید، نبود نیروی کار متخصص

و ماهر، وجود تعارضات و تنازعات ارضی با نهادها و دستگاه ها، نبود شبکه ها و تجهیزات ا رتباطی و ترانزیتی

مانند راه آ هن، کم توجهی مراجع تصمیم گیرنده به مسئلۀ محور شرق، ناکافى بودن امکانات زیربنایى و

زیرساخت ها در منطقۀ آزاد چابهار، خسارت ها و ویرانی های باقیمانده از جنگ تحمیلی، نبود شبکه ها و

تجهیزات شهرى و امکانات زیرساختى، لایروبی نشدن اروندرود، میزان بیکاری در منطقه، مشکل محدوده و

اصلاح آن در منطقۀ آزاد اروند، نبود زیرساخت هاى ضرورى خصوصاً در زمینۀ ارتباطات و مخابرات، مشکل

محدودة منطقه و تداخل با محدودة حفاظت شدة زیست محیطی، وجود مشکلات با برخی اداره ها و نهادهای

دولتی و بالا بودن هزینه های خدمات دستگاه های مختلف، اجرا نشدن قوانین منطقۀ آزاد در منطقۀ آزاد

ارس، محدودیت شدید اراضی ناشی از موقعیت خاص منطقه و پراکندگی آن، فقدان فعالیت های نهادهای

(ICIWG مجموعه مقالات چهارمین کنگره بین المللی جغرافیدانان جهان اسلام ( 2010

١٦

مالی و پولی خارجی، محدودیت هاى ناشى از وضعیت خاص زیست محیطی و فراهم نبودن زیرساخت ها در

منطقۀ آزاد انزلی و.... از مهمترین چالشهایی است که مناطق آزاد کشورمان با آن دست و پنجه نرم می کنند. باید

به این نکته توجه داشت که مناطق آزاد کشور تافتۀ جدابافته از سرزمین اصلى نیستند و سیاست هاى

اتخاذشده در سرزمین اصلى بر این مناطق نیز تأثیرگذار خواهد بود .بنابراین، با توجه به قابلیت ها و نقشى که

این مناطق مى توانند در اقتصاد ملى کشور ایفا نمایند، توجه جدى و اصولى به این مناطق و بررسى سیاست

هاى مؤثر بر عملکرد آنها ضروری است.

بندر چابهار با داشتن ظرفیت ها و امکانات ویژه می تواند به عنوان یکی از راهبردی ترین بنادر منطقه،

مزیت ترانزیتی خویش را در راه پیشبرد توسعه همه جانبه و همچنین افزایش همکاری های منطقه ای و جهانی،

ایفا کند. بندر مزبور می تواند با استفاده از این موقعیت ممتاز، کالاهای کشورهای محاط در خشکی همچون

افغانستان، قفقاز و آسیای مرکزی را تامین کند. اما برخلاف تمامی ویژگی هایی که برای این بندر برشمردیم

همچنان سهمی در ترانزیت کشور ندارد. عملیات اجرایی طرح بزرگ اقتصادی بندر چابهار در مرداد ماه 86 ، با

هزینه 341 میلیون دلار آغاز شد. فاز اول این طرح شامل احداث دو پست اسکله به طول 640 متر با آبخور 16

متر، احداث سه پست اسکله چندمنظوره به طول 540 متر با آبخور 12 متر، لایروبی کانال به میزان 17 میلیون

متر مکعب، استحصال اراضی به میزان 119 هکتار برای احداث ترمینال ها و اجرای قطعه پنجم موج شکن به

طول 1650 متراست. بهترین زمان ایده آل برای استفاده از ظرفیت های این بندر هنگامی است که زیرساخت

های آن همچون راه آهن و جاده ترانزیتی ایجاد شده باشد. توسعه پسکرانه ها در این منطقه مهم اقتصادی کشور

باید به سرعت انجام شود، زیرا هر رکود اقتصادی یک جهشی دارد و در زمان جهش ما باید جوابگوی نیازها باشیم

و این مهم فرصتی است برای توانمندسازی چرخه اقتصادی تا بتوانیم در جهان، جایگاهی برای خود پیدا کنیم. اما

همچنان پس از گذشت سه سال از آغاز اجرای این طرح همچنان از پیشرفت 15 درصدی برخوردار است، در مورد

استفاده از ظرفی تهای بندرچابهار در دریای عمان ،این بندر فقط از 30 درصد ظرفیتهای بندری آن بهره مند می

باشد علت این موضوع به نبود زیرساختها از قبیل جاده و راه آهن برمی گردد و همین امر باعث رکود و کندی

حمل و نقل دریایی و سرمای هگذاری داخلی و خارجی شده است . هم اکنون ظرفیت بنادر چابهار سالانه

2/5 میلیون تن است که با بهره برداری از طرح توسعه اسکله شهد بهشتی ،ا ین ظرفیت به بیش از 6 میلیون تن

خواهد رسید. یکى دیگرازمشکلات اساسى منطقه آزاد چابهار در بعد سرمایه انسانی به کارگیرى نیروى انسانى

غیرمتخصص از سال هاى گذشته تاکنون است .حدود 50 درصد نیروهاى رسمى این سازمان را افرادى با

تحصیلات دیپلم و یا زیردیپلم تشکیل مى دهند. عدم همکاری دستگاه های اجرایی، ناپایدار بودن منابع

درآمدی از دیگر چالش ها ی موجود در منطقۀ آزاد چابهار است.

-8 منطقه آزاد چابهار گامی به سوی توسعه سیستان و بلوچستان

استان سیستان وبلوچستان با توجه به شرایط جغرافیایی خاص خود و داشتن مرزهای آبی و زمینی با

کشورهای همسایه و داشتن سابقه دیرین تجاری، از مزیت های نسبی مطلوبی در زمینه بازرگانی برخوردار است

می تواند به عنوان قطب بازرگانی و صنعتی در منطقه نقش مهمی را ایفا کند. این امر میسر نخواهد شد مگر با

سازماندهی مطلوب منطقه آزاد تجاری چابهار وصنایع مرتبط با آن ، افزایش سقف مبادلات بازارچه های مرزی

وقانونمندنمودن فعالیتهای تجاری مرزی و تبدیل بازارچه های مرزی زابل به منطقه ویژه اقتصادی با توجه به

شرایط منحصربه فردی که دارد ، علاوه بر آثارمختلف اقتصادی ، سیاسی و اجتماعی می تواند در جذب بیکاران

(ICIWG مجموعه مقالات چهارمین کنگره بین المللی جغرافیدانان جهان اسلام ( 2010

١٧

نقش عمده ای را ایفاء نماید و در پردازش کالای تولیدی صادراتی کمک موثری به توسعه صادرات غیرنفتی از

منطقه آزاد چابهار نماید که این امر سبب تقویت بخش تجارت و بازرگانی و همچنین صنعت استان و ایجاد

2 میلیون تن انواع کالا در / فرصت های شغلی نیز خواهد گردید . بندرچابهار با ظرفیت تخلیه وبارگیری حدود 5

ناحیه بلوچستان به همراه منطقه آزاد تجاری-صنعتی چابهار، زمینه مناسبی را برای توسعه فعالیتهای تجاری

وبازرگانی در این استان مهیا ساخته است . توسعه این بندر تا حدود 6 میلیون تن بعنوان یکی دیگر از بنادر

مقیاس کشور(مگاپورت) درآینده برای خدمات رسانی به محورشرق و ترانزیت کالا به افغانستان و کشورهای

آسیای مرکزی از قابلیت هایی است که می توان به آن اشاره نمود . معرفی جاذبه های گردشگری منطقه چابهار

، بویژه آثار باستانی منحصر به فرد استان در جهان و فراهم نمودن شرایط لازم برای جذب توریست ، می تواند

سهم مؤثری در ایجاد فرصتهای شغلی و به تبع آن افزایش درآمد ساکنین و بالا رفتن سطح زندگی آنها و نزدیک

شدن آنها به معیارهای ملی و حتی بین المللی( توسعه) مربوط به جهانگردی داشته باشد ، ایجاد مراکز سرویس

دهی وخدمات رسانی در شهر سوخته ، کوه خواجه ، دهانه غلامان ، چاه نیمه و ساحل دریاچه هامون ، استفاده

بیشتر از توان توریستی چابهار و سایر آثار باستانی بلوچستان به همراه تأمین امنیت ، می توانند زمینه توسعه

استان را فراهم سازند . افزایش سهم ارزی واردات و صادرات استان از طریق منطقه آزاد تجاری چابهار و پیش

بینی معافیت های ویژه به منظور افزایش استقبال به استفاده از مبادی قانونی و از بین رفتن اقتصاد زیرزمینی و

ضد توسعه در منطقه از دیگر آثار مثبتی است که منطقه آزاد چابهار می تواند بر توسعه استان داشته باشد.

-9 نتیجه گیری

امروزه کشورهای در حال توسعه به منظور تقویت زیربناهای اقتصادی خود ، رهایی از وابستگی ، رفع عدم

تعادل های منطقه ای و در نهایت نیل به توسعه منطقه ای پایدار ، نیازمند شناسایی امکانات و منابع کشورشان

می باشند . با توجه به این امر که توزیع فضایی نامتعادل منابع و عوامل اقتصادی ، استعداد ها و قابلیت های

متفاوت را برای مناطق مختلف به همراه داشته است و از آنجا که یکی از محورهای اطلاعاتی لازم جهت برنامه

ریزی صحیح ملی و منطقه ای ،آگاهی از توانمندیهای تولیدی بخش های اقتصادی در مناطق مختلف می باشد،

مناطق آزاد کشور ما در جهت نیل به توسعه پایدار غالباً در مناطق محروم کشورمان شکل گرفتند، از آنجمله

منطقه آزاد جابهار با اهدافی چون؛ جذب سرمایه های داخلی و خارجی، کسب درآمدهای خالص ارزی از طریق

توسعه صادرات غیر نفتی و تجارت ترانزیت، ایجاد فرصت های اشتغال و درآمد برای مردم منطقه ، انتقال

تکنولوژی تولید درفعالیتهای صنعتی و مهارت مدیریت و بازاریابی در فعالیت های صنعتی و تجاری ، آموزش

نیروی کار و ارتقا ی مهارت آن و بهره مندی از صرفه های خارجی منطقه آزاد در جهت برآورده ساختن اهداف

اقتصادی - اجتماعی - سیاسی و فرهنگی توسعه استان سیستان و بلوچستان جستجو کرد. اکنون که یک دهه از

تأسیس منطقه آزاد چابهار می گذرد با کمی برر سی با نگاهی گذرا به آمار های موجود ، می توان به این نکته پی

برد که منطقه آزاد چابهار نتوانسته است به اهداف مطلوب و موردنظر خود برسد . بنابراین ایجاد منطقه پردازش

صادرات چابهار ، به خودی خود ابزاری معجزه آسا برای توسعه اقتصادی و صنعتی منطقه محسوب نمی شود ؛ بلکه در

موفقیت این منطقه عوامل متعدد اقتصادی ، اجتماعی، سیاسی ، فرهنگی دخالت دارند که متأثر از تأثیرات ملی

ومنطقه ای و حتی جهانی است. در جهت پررنگ کردن نقش منطقه آزاد چابهار در توسعه استان سیستان و

بلوچستان راهکارهایی به شرح ذیل ارائه می گردد.

(ICIWG مجموعه مقالات چهارمین کنگره بین المللی جغرافیدانان جهان اسلام ( 2010

١٨

افزایش سهم ارزی واردات و صادرات از طریق منطقه آزاد تجاری چابهار و پیش بینی معافیت

های ویژه به منظور افزایش استقبال به استفاده از مبادی قانونی و از بین رفتن اقتصاد زیرزمینی و ضد اشتغال در

منطقه

توجه به پتانسیل ممتاز منطقه آزاد تجاری و بندر چابهار برای تصدی نقش در بازرگانی ملی

و ترانزیت خارجی میان اروپا و آسیای مرکزی ، شبه قاره هند ، آسیای شرقی و جنوبی و شاخ آفریقا به منظور

جذب بخشی از نیروی بومی منطقه در بخش های فوق الذکر

توسعه میزان برخورداری مناطق آزاد در ایران و وبویژه منطقه آزاد تجاری چابهار از نهادهای

کارفرمایی ، کارآفرینی ، سرمایه گذاری ، پیمانکاری و مشاوره بخش خصوصی استان

توجه به جایگاه بهره وری عامل نیروی انسانی و سرمایه به منظور افزایش کمی و کیفی سطح

تولیدات و استفاده کامل از ظرفیتهای بلااستفاده بخش های اقتصادی در بندر چابهار

مدیران سازمان منطقه آزاد چابهار باید با انجام هزینه ها ی لازم در زمینۀ مطالعات و

تحقیقات بازاریابی و اتخاذ سیاستی صحیح از طریق تنظیم و تهیه یک استراتژی بازاریابی خارجی و شناخت و

مدیریت بر بازار، تولیدکنندگان را در تحقق اهداف ، ذی نفع نموده و انگیزه آنها را برای حضور هر چه بیشتر

فراهم آورند.

اختصاص بودجه به منطقه آزاد چابهار از محل بودجه عمومی کشور ، به منظور ساخت و

تأسیس امکانات زیربنایی و زیرساختهای اساسی منطقه و انجام سرمایه گذاری های عظیم دولتی در این

خصوص.

تسریع در اتمام پروژه راه آهن کرمان زاهدان و اجرایی شدن پروژه راه آهن چابهار

ایرانشهر زاهدان و اتصال به کریدور شمال جنوب کشور و اتمام جاده ترانزیتی چابهار زاهدان زابل به

منظور تأمین امنیت روانی سرمایه گذاران استان از جهت دسترسی آسان و ارزان به مبادی ورود و خروج کالا و

بازار مصرف





نوع مطلب :
برچسب ها :
لینک های مرتبط :
عبدالصمد پناد
شنبه 22 آبان 1389
دوشنبه 25 اردیبهشت 1396 02:52 ق.ظ
Hello! Do you know if they make any plugins to safeguard against hackers?
I'm kinda paranoid about losing everything I've worked hard on. Any suggestions?
 
لبخندناراحتچشمک
نیشخندبغلسوال
قلبخجالتزبان
ماچتعجبعصبانی
عینکشیطانگریه
خندهقهقههخداحافظ
سبزقهرهورا
دستگلتفکر




پیوند روزانه
آمار وبلاگ
  • کل بازدید :
  • بازدید امروز :
  • بازدید دیروز :
  • بازدید این ماه :
  • بازدید ماه قبل :
  • تعداد نویسندگان :
  • تعداد کل پست ها :
  • آخرین بازدید :
  • آخرین بروز رسانی :
امکانات جانبی
به سایت ما خوش آمدید
نام و نام خانوادگی      
آدرس ایمیل      
کلیه حقوق این وبلاگ برای جغرافیا علم ،برنامه ریزی، زندگی و توسعه محفوظ است