تبلیغات
جغرافیا علم ،برنامه ریزی، زندگی و توسعه - مکتب امپریالیسم
جغرافیا علم ،برنامه ریزی، زندگی و توسعه
چابهار نگین شرق ایران
گروه طراحی قالب من گروه طراحی قالب من گروه طراحی قالب من گروه طراحی قالب من گروه طراحی قالب من
درباره وبلاگ


زندگی اطلس جغرافی ماست
که در آن نقشه استان محبت پیداست
جلگه جهد و نمکزار حسد پیدا نیست
کوه چهل چشمه عشق ارتفاعش بسیار
و فلات ایمان حول این کوه چه وسعت دارد!


نام ونام خانوادگی عبدالصمد پناد
تحصیلات:دانشجوی کارشناسی ارشد جغرافیا وبرنامه ریزی روستایی دانشگاه خوارزمی تهران
با عرض سلام وخسته نباشید خدمت همه کسانی که از این وبلاگ دیدن می کنند وبه علاقه مندان علم جغرافیااین وبلاگ جهت گسترش ومعرفی علم جغرافیا وتبادل نظربین علاقه مندان ایجاد شده است مارا با نظرات سازنده خود در غنای مطالب وبلاگ یاری نمایید
ایمییل:samadpanad@yahoo.com

مدیر وبلاگ : عبدالصمد پناد
نویسندگان
نظرسنجی
منطقه ازاد چابهارچه تاثیری در زندگی شما داشته است(نمونه موردی مردم دشتیاری)








تولد ورشد امپریالیسم (سیر تاریخی)

تعریف استعمار

کلمه استعمار از مصدر عربی عمر به معنای اباد ساختن واماده کردن مشتق شده است ودر زبان فارسی معنی اصلی ان سکنی در منطقه ای به منظور عمران وابادی است.(الهی ،1387 :3)

اما واقعیت ان است که در زبان سیاسی استعمار این مفهوم مثبت را ندارد بلکه مشخص کننده استثمار یک قوم ملت سرزمین ویا کشور توسط کشور دیگر استبایستی توجه شود که کلمه استثمار مفهوم بهر ه کشی بخود گرفته است واین بیان در مورد بهر ه کشی قدر ت داخلی یک سرزمین از منابع داخلی خود کمتر بکار می رود وبیشتر هنگامی مورد اشاره است که منظور بهره کشی یک

قدرت سیاسی در سرزمینی بیگانه مورد توجه باشد در حالیکه استثمار کننده طبق این مفهوم بایستی دارای تشکیلات حکومتی باشد مستعمره می تواند یک سرزمین دارای قدرت سیاسی یا فاقد ان باشد البته کشور سلطه گر بایستی در مستعمره بطور مستقیم یا غیر مستقیم اعمال حاکمیت نماید(الهی،4:1387-3)

بطور کلی هر چند بدست دادن یک تعریف جامع وکامل از استعمار مشکل است اما شاید بتوان گفت :استعمار عبارتست از تسلط یافتن یک قدرت سیاسی برسرزمین یا کشور دیگر توسط اتباع کشور مهاجم

(الهی،5:1387).

تعریف امپریالیسم

امپریالیسم از کلمه لاتین «امپریوم» گرفته شده است به معنی امپراتوری با حق عالی فرمانروایی بر سرزمینها وملل بیگانه( حتی پادشاهان زیر فرمان امپراتور بودند).در این مفهوم اپراتوری رابطه نزدیکی با بکار بردن زوروقدرت برای تسلط داشته است(الهی،5:1387)

معنای اصلی امپریالیسم،حاکمیت مستقیمیا غیر مستقیم جوامع صنعتی برسرزمین های مستعمره یا وابسته نبود،بلکه به حاکمیت شخصی حاکمی نیرومند برسرزمین هایی اطلاق می شد که در اروپاویا آنسوی مرزها قرار داشت(ساعی،7:1385).

بطور خلاصه می توان مجموعه اقداماتی را که موجب ایجاد رابطه سلطه بین سلطه گر وتحت سلطه می شود امپریالیسم نامید.اما این اقدامات واین رابطه سلطه دارای ویژگیهای معینی است ,ازانجمله:

سلطه با هدف استثمار واستعمار انجام می گیرد

مفهوم امپریالیسم در مور استثمار فرد از فرد یا استثمار داخلی یک دولت از مردم همان سرزمین به کار نمی رود امپریالیسم بیشتر وبطور عامه سلطه یک دولت در خارج از محدوده مرز هایش را توضیح می دهد(الهی،6:1387)

سلطه ممکن است از یکی ابعاد سیاسی اقتصادی نظامی وفرهنگی اغاز شود ولی بزودی به سایر ابعاد گسترش می یابد بطوریکه در نهایت همه ابعاد زندگی یک ملترا در برمی گیرد

قدرت یکی از ابزارهای مسلم ایجاد سلطه ودر نتیجه امپریالیسم است.در طول تاریخ همیشه قدرت نظامی به عنوان شاخص بسیار مهم قدرت بکار رفته است( امروزه شای بتوان گفت که قدرت اقتصادی همراه قدر ت نظامی وفرهنگی وسیاسی در مجموع بکار می روند (الهی،7:1387-6)

البته تعاریفی که از امپریالیسم داده شد تعاریفی هستند که از نیمه دوم قرن نوزدهم به بعد بیشتر صادق است ولی شواهد وآثار تاریخی گواه بر ان دارند که سیاستهای امپریالیستی به اندازه تاریخ تمدن بشری قدمت دارد وجالب است که امپریالیسم در قرون اخیر نه تنها در اهداف بلکه در ابزار نیز برایندهای مشترکی با امپریالسم در قرون گذشته دارد(الهی،7:1387)

 

 

 

نظریه های اولیه امپریالیسم

1-نظریههای کلاسیک سیاسی:برای بررسی نظریه های اولیه امپریالیسم می باید از تفسر های سیاسی کلاسیکی اغاز کنیم.که از سوی اندیشمند المانی هاینرش فریدوینگ مورد نقد وبررسی قرار گرفت وبه حیطه مباحث علمی راه یافت(ساعی،7:1385).

2-نظری های اقتصادی کلاسیک: مارکسیست ها ونظزیه پردازان لیبرال اقتصاد سرمایه داری اغلب عقیده داشتند امکانات رشد سرمایه داری محدود است وبنابراین ضروری است که این نظام به سرزمینهای دست نخورده یا انگونه که امروز نامگذاری کرده ان مناطق رشد نیافته جهان دست اندازی کند(ساعی،12:1385).

در شکل جدید بحث های مربوط به علل وارزش امپریالیسم در چهار گروه دسته بندی می شوند

گروه اول:از دید اقتصادی به امپریالیسم نگاه می کنند. بخشی از این گروه معتقدن که اممپریالیسم دارای درامد است ودر نتیجه اعمال سیاست های امپریالیستی را تایید می کنند نظیر مر کانتلیست ها توتالیتر های قرن بیستمژاپن....

مخالفین در این گروه می گویند ممکن است امپریالیسم برای عدهای سودآوری داشته باشد ولی در کل برای یک ملت زیان باراست نظیر فیزیوکراتهای فرانسوی ادام اسمیت دیوید ریکادو جی.ا. هابسون

گروه دوم امپریالیسم را بخشی از تلاش وکوشش طبیعی برای بقاء میداند طبعیت انسانها را متفاوت ساخته وآنها که دارای صفات برتر هستند بایستی بر دیگران حکومت کنند ملت های قوی تر مردم ضعیف تر رابای تحت انقیاد خود در اورند این نظریه با نظریه تنازع بقا داروین ونظریه اجتماعی داروینیسم مطلبقت داشت که بر اساس ان تلاش نژادهای گوناگون برای ادامه حیات اصل بنیادی تاریخ تلقی می شد

پیروان این نظریه تبعیض نژادی افرادی چونهیتلر موسولینی وماکیاولی هستند مخالفین این گروه می گویند هیچ دلیل منطقی وقابل اثباتی برای این امر وجود ندارد

گروه سوم:می گوین که ملتها مجبورن برای بدست اوردن پایگاها مواد استراتژیک سرزمینهای حایل مرزهای طبیعی کنترل خطوط مواصلاتی به منظور ایجاد امنیت برای خود یا جلوگیری از گرفتن انها توسط سایر ملتها اقدام کنند بنابراین ارزش امپریالیسم رابه استراتژی وامنیت مربوط می نماین مخالفین این استدلال را رد می نمایند ودر نهایت این موارد را به عنوانمحر ک می شناسند واشار ه می کنند که به این طریقامنیت قابل دسترسی نیست حتی گسترش مرزها وتسلط برملتهای دیگر ممکن است عدم امنیت راباعث شود

گروه چهارم: ارزش امپریالسم رابر اساس وزمینه هایز اخلاقی پایه گذارده اند انها امپریالیسم را بعنوان وسیله ای برای ازاد سازی مردم از قید حکومتهای تیرانی ویا بعنوان رساننده پیامتمدن به سایر ملتها در نظر می گیرند«رربح مرد سیفید پوست»انگلیسی تمدن فرانسوی(ساعی،8:1387)

مخالفین اینهارا نقابی برای اعمال نیات سلطه گری می دانند

رابطه استعمار وامپریالیسم

استعمار وامپریالیسم مکمل یکدیگرن وغیر قابل تفکیک می باشند امپریالیسم را می توان «سیاست»نامید که به دنبال آن استعمار یعنی «عملیات» را بوجود می اورد بعنوان مثال امپراتوری الماناز1871(1250)تا1914(1293)«سیاست»خود را برکشور گشایی وداشتن مستعمره قرار داده بود بنابراین این سیاست که هدف ان دستیابی بع مستعمره است به کشور الملن ماهیت امپریالیستی می دهد

سیر تاریخی امپریالسم

امپریالیسم یک شکل قدیمی از اقدامات حکومتی است که در دوران های مختلف وجود داشته است نوع ومحرک یک دولت در پیش گرفتن سیاستهای امپریالیستی در دوران مختلف با یکدیگر متفاوت بود یک دلیل ویا محرک بخصوص ممکن است برای در پیش گرفتن سیاستهای توسعه طلبانه در یک برهه از زمان مهم بوده ودر حالیکه همان دلیل یا محرک در دوران بعد اهمیت خودرا از دست داده باشد(الهی،8:1387)

تاریخ امپریالیسم را بطور عام به چهار بخش مجزا تقسیم می نمایند

الف:دوران امپراتوریهای اولیه: ااین دوره از زمانهای قدیم تا اواخر قرن پانزده میلادی را در بر می گیرد وشاهد بوجود امدن وانقراض امپراتوریهای بزرگ متعددی بوده است(الهی،10:1387).

امپراتوری اصطلاحی است که معمولا" به کشور بزرگی اطلاق می شود که کنترل سیاسی رابر دیگران با رضایت یا عدم رضایت کشور تحت سلطه اعمال میکند

از امپراتوریوریهای بابل اشور مصر وایران می توان به عنوان مهمترین امپراتوریهای دوران اولیه نام برد که نمونه های از مفهوم ابتدایی امپریالیسم هستند همه انها یک امپراتور داشتند که قدرت حاکمه خود را بر مردم اعمال می کردند(الهی،11:1387-10)

امپریالیسم قدیم : این دوره از اواخر قرن نوزده میلادی راشامل می شود اصولا" امپراتوری باسیاستهای اامپریلیستی از دورا قدیم به صور گوناگون ودر نقاط مختلف وجود داشته است مساله انست که هر چند در طول تاریخ روشها شیوه ها وحدود استثمار وانواع مسایل امپریالیستی ظاهرا" با یکدیگر اختلاف دارند ولی حقیقت انست که مقاصد واهداف اصلی امپریالیسم تغییر نکرده است

بعضی موارد تولد ورشد امپریالیسم قدیم:

1-مستعمره وسیله ای برای توسعه سیتم دولتهای اروپایی بود

2-مستعمره وسیله ای برای تقویت یک دولت بحساب می امد

3-مستعمره بعنوان عامل کسب وجهه برای پادشاهان بحساب می امد

4-در مواردی مستعمرات بعنوان منابع جستجوی طلا وسایر فلزات قیمتی بحساب می امدند

(الهی،12:1387-11).

ج_دوران سکون امپریالیسم: که بخشی از قرن نوزدهم میلادی را شامل می شود

مهمتری علل این سکون:

1-وقوع انقلاب در امریکا ونتایج حاصل از ان از:مستعمرات ازاد شده انگلستان در امریکا پس از استقلال به هیچ وجه با این کشور قطع مراوده ننمودند بلکه بر عکس مقید بودند به اینکه همچنان به تجارت خود ادامه بدهند ای امر منافع اقتصادی انگلستان را بدون حضور مستقیم محفوظ می داشت

2-رواج نظریه مرکانتلیسم نو این فکر را در دولتهای استعماری تقویت کرد که هرگاه استثمار منابع یک سرزمین از طریق تجارت ممکن باشد دیگر چه لزومی دارد که کشور امپریالیستی مشکلات ومخارج نگهداری مستعمرات را متحمل شود

3-دکترین مونرو از اهمیت ویژهای برخوردار است ودر حقیقت ایجاد وتسخیر مستعمرات جدید در قاره امریکا رابا مشکل روبر ساخت

4- وقوع انقلاب فرانسه چرا که کوشش ناپلئون برای ایجاد یک امپرتوری اروپایی باعث شد دول استعمار گر در موطن اصلی احساس خطر نمایند

5-شعارهای انقلاب فرانسه«ازادی برابری برادری»دیگر توجیه کشور گشایی راکمی مشکل نموده بود.

(الهی،14:1387-13)

امپریالسم نو:که همزمان است با تجدید توجه به مستعمرات که در واقع از سالهای1870تا 1880به بعد شروع شده ودقیقا" به نفوذ وتسلط در آفریقآوسی مربوط می شود که کوشش تسخیر سرزمینهای جدید از نوع اغاز شد وبا شدتی بیشتر از دوران امپریالسم کهنه دول استعماری به رقابت در استعمار واستثمار ملل وسرزمینهای بیگانه پرداختند بعه عنوان نمونه فرانسه تونس راتصرف نمود انگلستان در سال بعد شروع به اشغال مصر نمود.

مهمترین عوامل امپریالیسم نو:

1-نیاز به فروش کالاهای تولیدی اضافی در جهانی که سد تعرفه های گمرکی رو به ازدیاد بودبازارهای داخلی قادر به جذب این اضافه تولیدات نبوده است بنابراین می بایست بازارهای جدید در سرزمین های جدید تحت کنترل ودرآیند تا این تولیدات اضافی بفروش برسد

2-بدیهی است که افزایش تولید کالا که پس از انقلاب صنعتی ممکن گردیده بودنیاز به مواد خام معدنی را افزای داد وکشور های اروپایی فاقد این مواد معدنی بودند یا در حد کافی نداشتند بنابراین در جستجوی آن به سرزمین های جدید روی اوردند

3-تقویت این فکر که جمعیت اضافی اروپا مکانی برای زیستن می خواهد یکی از بهانه های تصرف مستعمرات بود (الهی،19:1387-18).

تفاسیر جدید امپریالیسم

امپریالیسم به عنوان ملی گرایی افراطی وپدیده سیاسی مبتنی بر قدر ت

متغیرهای سیاسی نظریه کلاسیک امپریالیسم با وجود جابه جا شدن نقطه تاکید ان از منافع قدر ت های بزرگ(به بهانه مصالح کشور)به جنبشهای تودهای ملی گرا که به تدریج در کشور های صنعتی نضج می گیرد هنوز مورد قبول پژوهشگران غربی است این جنبش ها از تضاد میان قدرتهای بزرگ بی تاثیر نبود بدون شک بی اهمیت دانستن ملی گرایی بعه عنوان انگیزه سلطه امپریالیسم نو چه رسمی وچه غیر رسمی اشتباه خواهد بود(ساعی،59:13851)

 

نظریه های برون گرا

اساسا ناشی از برخورد تمدن پیشرفته غربی با فرهنگهای عقب مانده جهان سوم است بنابراین امپریالیسم مرحله ضروری پویش دراز مدت گسترش تمدن غربی است. (ساعی،64:13851)

نظریه های اجتماعی اقتصادی

بسیاری از نظریه های غربی درباره امپریالیسم به این تحلیل گرایش دارن که امپریالیسم مرحله ای لازم در نظام سرمایه داری نیست بلکه نتیجه ساختارهای ویژه اجتماعی وترکیبی از منافعی است از برخورد سرمایه داری نو با جوامع غیر صنعتی حاصل میشود(ساعی،65:13851).

نظریه امپریالیسم تجارت ازاد

مهمترین ابتکاری که در تکامل نظریه های غربی بوجود امد مفهوم «امپریالیسم غیر رسمی».اندیشه غربی با قبول این که انواع بیشماری سلطه غیر رسمی امپریالیستی وجود دارد که پیش از اعمال سلطه امپریالیستی ویا همراه ان ایجاد می شود

وگاه حکومت رسمی امپریالیسم را غیر ضروری می نماید؟خود را با نظریه مارکسیستی هماهنگ کرده است. نظریه مار کسیستی همیشهبراین فرض استوار بوده است که امپریالیسم اصولا کارکردی از نظلم سرمایه داری در مر حله ویژهای از بلوغ استبنابرای گرچه از قدرت دولتهای ملی برای رسیدن به هدف خود استفاده می کند

محرکه اصلی گسترش بریتانیا در دوران ویکتوریا اقتصادی بودامپریالیست هاابتدا به اعمال کنترل غیر رسمی در شماری از پایگاهای بندری راضی بودن ودر عمل از روشهای سیاسی فقط برای گشودن بازارهای استفاده میکردند که به روی فعالیتهای ظاهرا ازادسرمایه داری رقابت امیز غربی بسته بودند وقاعدتا روشهای غیر رسمی گسترش اقتصادی را ترجیح می دادنددر مجموع سیاست امپراتوری تجارت ازاد را با عنوان«دادوستد کننه حکومت اگر ممکن باشدبا کنترل غیر رسمی وگر لازم باشد با سلطه داد وستد کن. (ساعی،74:13851)

 

تفاوت امپریالیسم قدیم وامپریالیسم نو

چند تفاوت اساسی بین دوره امپریالیسم قدیم ودوره امپریالیسم نو قابل مشاهده است

1-سرعت در تسخیر مستعمرات

2- افزایش تعداد دولتهای استعمار گر3- شدت یافتن رقابت(الهی،:1387-22)

 

 

تحولات امپریالیسم نو

امپریالیسم نو همچنانکه توسعه می یافت مورد انتقاد شدید تری واقع می گردید هر چند دو عامل مهم باعث شدت گرفتن این مخالفتها بخصوص بعد از جنگ جهانی اول به بعد گردید ای ن دو عامل عبارت بودن از توسعه ازادیخواهی وگسترش روح ناسیونالیستی در مستعمرات. این تمایلات موجب شد که ملتها معتقد به در دست گرفتن سرنوشت خویش گردند وتقاضای استقلال نمایند بعد از جنگ جهانی اول موج فزاینده در خواست استقلال ملی مستعمرات از دوجانب نیز مورد حمایت قرار گرفت از یکسو پرزیدنت وودروویلسون برای استقلال ملتها که در این دوره زمینه گسترشنفوذ ایلات متحده امریکا در گرو این استقلالها قرار داشت واز سوی دیگر خواست وشوروشوق اولیه بلشویک ها برای مبارزه با اامپریالیسم بعنوان«اخرین مرحله سرمایه داری»ضربهای شدید به امپریالیسم وارد نموده وموجب کاهش ارزش وپرستیژ ان گردید تحت تاثیر چنین جوی بود که فاتحین جنگ جهانی اول در کنفراس ورسای نتوانستند مستقیما" مستعمرات امپراتوریهای مغلوب یعنی آلمان وعثمانی را به تصرف خود در آوردند بلکه با توسل به شیوهای جدید وظاهرا در جهت ازاد سازی این مناطق وزیر پرچم سازمان ملل متحد متصرفات مزبور را بین خود تقسیم نمایند(تحت عنوان قیومیت) (الهی،25:1387-24)

هر چند گفته می شود که جنگ جانی دوم مرگ سیستم مستعمره داری را با خود به همراه اورد اما امپریالیسم با چهره ای دیگر همچنان به استعمار ملل جهان ادامه می داد بارز ترین جنبه های این چهره جدید امپریالیسمدر بخشهای سیاسی فرهنگی واقتصادی تجلی نمود(الهی،26:1387)

امپریالیسم در دوران جنگ سرد

هاری مگ داف می گوید:

وقتی در دهه بعد از جنگ جهانی دوم مستعمرات اغاز شدند ای باور بوجود امد که پدیده تاریخی امپریالسم به پایان رسیده است اما باید گفت که امپریالیسمدر شکل جدیدی ظاهر شده است زیرا امپریالیسم الزاما نه با مستعمره بلکه با بازار سرمایه داری جهانی مشخص می شود ای نوع جدید امپریالیسم که می توا ن بدان نام امپریالیسم بدون مستعمرا ت داد با قدرت ایالات متحده امریکا مشخص می شود.

(الهی،26:1387)

اهداف دولت امپریالیستی در توسعه مستعمرات:

1-دولت امپریالیستی، یک دولت مهاجم بود که قدرت را از مردم بومی غصب کرده بود

2-کارگزاردولت امپریالیستی در مستعمره یعنی دولت منصوب متروپل برای مستعمره بود

3-این دولت در مستعمره چون خارجی بود هرگز نیاز ها وامال مردم رانه درک نکرد ونه درک ان برایش مهم بود

4-مقام ها ومناصب درجه یک متعلق به شهروندان متروپل بود

5-برنامه ریزیها: بدون توجه به نتایج ان بر مردم مستعمره، در جهت کسب حداکثر سود برای مرکز بود

(الهی،:73:1387)

 

 

امپریالیسم در اغاز قرن بیست ویکم

در دههاخر قرن بیستم جهان با وضعیتی بسار شبیه دهه اخر قرن نوزدهروبرو بود فقط رهبری کشورهای امپریالیستیر از انگلستان قرن نوزدهم به امریکای قرن بیستم انتقال داده شده بود در دهه اخر قرن بیستم امریکا با گروهی از کشورها روبرو بود که در حال پیشرفت سریع در همه زمینه ها بودندقدر تهای نظامی واقتصادی جدیدی در حا شکل گی ری بودند قرن بیست ویک که قرن اسیا لقب گرفته بود فرا می رسید طبق توصیه های به عمل امده در نظریه برخورد تمدن ها غرب باید این موفقیت اسیا را تاحد ممکن سد نماید ویا به تعویق اندازددر چنین وضعیتی امریکا به عنوان رهبر گروه 7 اقدامات تخریبی خود علیه سایر کشورها را اغاز کردودر ده ه اخر قرن بیستم واغاز بیست ویکم امپریلیسم با نشان دادن چهره حقیقی خود یکباره رسما وعلنا کشور گشایی را در سر لوحه خود قرار داد

رفتار امریکا بخصوصدر عراق وتعیین حاکم امریکایی (پل برمر) برای این کشور چیزی نیست جز بازگشت به دوران«امپریالیسم همراه با مستعمره» واین تحول شگرفی است که در روند حیات امپریالیسم در قرن 21واقع گشته استرفتار امریکا با عراق تنها یک نمونه تنها نیست کودتای نافرجام در ونزوئلا در سال 2003 اخطار به کره شمالی ایران لبنان لیبریا وهمگی در ای ن راستا می باشد

ساختار هرمی شکل امپریالیسم در اغاز قرن بیست ویکم را به بهترین نحو می توان اززبینگیو برژینسکی یک چهره شناخته شده سیلست خارجی امریکا مشاور امنیت ملی کارتر وطراح اصلی ایجاد گروههای اسلامی ضد کمونیست وضد شوروی در افغانستان در دهه 1970 وکسی که طرفدار حمایت امریکا از طالبان بوددریافت اومی گوید

سه ستون اصلی ژئواستراتژی امپریالیسم(عبارتند)از جلوگیری از سازش وادامه امنیت در میان رعایا منکوب وحفظ خراجگذاران وبلاخره

جلوگیری از ائتلاف وحشیان با یکدیگر

این طرز تفکر برژینسکی از جهان که شباهت زیادی به طرز تفکر یک رئیس قبیله در هزاران سال قبل دارد نشان دهنده طرز تفکر نخبگان سیاسی امریکا نسبت به جهان است(الهی،9:1387-27)

 

 

 

 

منابع:

(ولفانگج.مومسن،احمد ساعی،دیویدفیلد هاوس،آلبرت زیمانسکی)"نظریه های امپریالیسم ترجمه وتالیف احمد ساعی،نشر قومس،1385

الهی، همایون "شناخت وماهیت عملکرد امپریالیسم"،نشر قومس،1387.





نوع مطلب :
برچسب ها :
لینک های مرتبط :
عبدالصمد پناد
سه شنبه 23 آذر 1389
جمعه 17 فروردین 1397 05:20 ب.ظ

Amazing plenty of valuable material.
generic cialis pro cialis lilly tadalafi cuanto cuesta cialis yaho cialis lilly tadalafi buy cialis uk no prescription cialis rezeptfrei sterreich we use it 50 mg cialis dose are there generic cialis get cheap cialis cialis 20 mg
جمعه 3 فروردین 1397 12:40 ب.ظ

Amazing a good deal of terrific knowledge.
calis buying brand cialis online cialis usa cost opinioni cialis generico no prescription cialis cheap only now cialis 20 mg cialis prezzo in linea basso cialis uk next day opinioni cialis generico cialis for bph
یکشنبه 27 اسفند 1396 08:01 ب.ظ

Really plenty of wonderful facts.
cialis sans ordonnance cialis prices in england cialis 5mg cialis in sconto canadian cialis price cialis per pill precios de cialis generico cialis 5 mg para diabeticos prices for cialis 50mg cialis tablets for sale
جمعه 17 آذر 1396 08:41 ب.ظ
When I initially commented I clicked the
"Notify me when new comments are added" checkbox and now each time a comment
is added I get three emails with the same comment. Is there any way you can remove me from that service?

Bless you!
دوشنبه 25 اردیبهشت 1396 05:29 ق.ظ
Wow, that's what I was seeking for, what a data!

existing here at this website, thanks admin of
this web page.
 
لبخندناراحتچشمک
نیشخندبغلسوال
قلبخجالتزبان
ماچتعجبعصبانی
عینکشیطانگریه
خندهقهقههخداحافظ
سبزقهرهورا
دستگلتفکر




پیوند روزانه
آمار وبلاگ
  • کل بازدید :
  • بازدید امروز :
  • بازدید دیروز :
  • بازدید این ماه :
  • بازدید ماه قبل :
  • تعداد نویسندگان :
  • تعداد کل پست ها :
  • آخرین بازدید :
  • آخرین بروز رسانی :
امکانات جانبی
به سایت ما خوش آمدید
نام و نام خانوادگی      
آدرس ایمیل      
کلیه حقوق این وبلاگ برای جغرافیا علم ،برنامه ریزی، زندگی و توسعه محفوظ است